Adalet, önce insanın kendi içinde başlar.  İnsan, çoğu zaman başkalarına karşı nasıl olması gerektiğini düşünür; adil mi davranıyorum, kırıyor muyum, hakkını veriyor muyum… Ancak en temel soruyu çoğu zaman atlar: Ben kendime karşı adil miyim? “Kendine zulmedersen, başkasına karşı nasıl adalette bulunabilirsin?” Bu soru, insanın iç dünyasına tutulmuş en sert aynalardan biridir. Çünkü kendine karşı adalette bulunmayan, kendi ruhunu ihmal eden, ihtiyaçlarını yok sayan bir insanın başkalarına gerçek anlamda adil davranabilmesi mümkün değildir. İçinde denge olmayanın, dışarıda denge kurması zordur. Mevlânâ'nın dediği gibi: “Dünyayı güzelleştirmek istersen, önce kalbini güzelleştir.” Kalbin yolu ise insanın kendine gösterdiği merhametten geçer. Kendine merhamet etmeyen, kendi yükünü hafifletmeyen bir insan, başkalarının yükünü de taşıyamaz. Konfüçyüs ise bu gerçeği farklı bir şekilde ifade eder: “İnsanın kendine saygısı yoksa, başkalarından saygı beklemesi boşunadır.” Kendine saygı, insanın kendi sınırlarını bilmesi, kendine değer vermesi ve gerektiğinde “dur” diyebilmesidir. Bu sınırları çizemeyen kişi, zamanla hem kendine hem de çevresine zarar verir. Hayatın içinde çoğu insan, başkalarını mutlu etmeye çalışırken kendi iç dünyasını ihmal eder. Sürekli veren, sürekli fedakârlık yapan ama kendine hiçbir şey bırakmayan bir ruh, zamanla tükenir. Oysa Nietzsche'nin söylediği gibi: “Kendini hor gören, yine de kendine saygı duyan biri olarak kalır.” Bu çelişki, insanın kendi içinde yaşadığı en derin çatışmalardan biridir. Adalet, sadece mahkemelerde aranan bir kavram değildir. Adalet, insanın kendi iç dünyasında başlar. Kendine zaman ayırmak, kendini dinlemek, yorgunluğunu kabul etmek ve gerektiğinde geri çekilmek de bir adalet biçimidir. Çünkü insan, en çok kendine haksızlık yapar; en çok kendini erteler. Sokrates'in “Kendini bil” sözü, aslında bu adaletin temelidir. Kendini bilen insan, neye ihtiyacı olduğunu, neye tahammül edemeyeceğini, nerede durması gerektiğini bilir. Bu farkındalık, hem kendine hem de başkalarına karşı daha dengeli bir yaşamın kapısını aralar. Unutulmamalıdır ki; kendine karşı adil olmayan bir insan, hayatın hiçbir alanında gerçek anlamda adil olamaz. İçinde huzur olmayanın, dışarıya huzur dağıtması mümkün değildir. Kendine zulmeden bir kalp, zamanla başkalarına da istemeden zarar verir. Bu yüzden bazen durmak gerekir. Kendine dönmek, kendini dinlemek, kendine hak ettiği değeri vermek… Çünkü adalet, önce insanın kendi içinde başlar.