ARŞİV BELGELERİ TARİHİN TEMEL KAYNAĞIDIR-2 YAHYA AKSOY   Prof.Dr.MünirAtalar’ineserinde ,tarihe ışık tutan önemli arşiv belgelerinden   ünü büyük Gazi Osman paşa’nın( 1832 Tokat-1900 mezarı  İstanbul-Fatih Camii  avlusundadır.)Pilevne ve diğer  savaşlardaki kahramanlıklarını okumaktayız…. “Tuna nehri akmam diyor/ Etrafımı yıkmam diyor/ Şanı büyün Osman Paşa/ “Plevne’den çıkmam” diyor…” Uzun yıllar Maliye Bakanlığının önemli görevlerinde bulunan Arslan Kaya’nın çok değerli zengin ve renkli arşivde bulunan değişik alanlarla ilgili özel ve özgün   belgeler ve bilgiler  geçmişi geleceğe taşıyacak ve tarihe ışık tutacak niteliklere sahip bulunmaktadır. Yazımın görselleri nde  bazı örnekleri sunmakta ve kendisine teşekkür etmekteyim. Değerli araştırmacı yazar Ahmet Şenol, Muğla Milas Tuzla koyundaki evini Tarih ve  folklor müzesi hakine getirerek değerli örnekleri sunmaktadır. Diplomatlar,bilim adamları, bankalar,yazarlar, sanatçılar ve diğer  görevlilerin  resmi ve  özel  anıları tarihimiz içinde özel yerlerini almalıdırlar.Bu alanda güzel eserleri ile dikkati çekenler:Bilal Şimşir, Selçuk İncesu,Aydın Nurhan,Y.Kadri Karaosmanoğlu ve diğeri …Bilim adamları,Prf.Dr.ŞerafettinTuran,Prf.Dr.YahyaAkyüz,Prof.Dr.Emine Akyüz, Prof. Dr Afet İnan, Arı İnan,  Prof.Dr.İlhanBaşgöz, P.NailiBoratav, Prof. Henry Gılasse-ABD.İndiana  Ün. Kültür ve Turizm B.MEB: ve diğer bakanlıklar,İşB ve YKB… Yazar Hayrettin İvgin, Adnan Binyazar  ve diğerler belgelere dayalı  eserleri ile etkili olmakta … Devlet arşivleri ile özel  kuruluşların ,Diplomatların, siyasetçilerin, bilim adamlarının, sanatçıların araştırmacıların  ulusumuz ve insanlık tarihine  çok yarar sağlayacak  belgeleri arşivlere  taşınmalıdır. Kızılay arşivlerinin Ankara Etimegut depolarında bulunan  sayısız belgeleri yıllar önce incelediğimde değişik uluslara ait fikir verici belgelere de rastladım. Osmanlıca, Arapça ve Türkçe  tanımlı belgeler yayın haline getirilip okuyucuya sunulmalıdır0. Bakanlık arşivlerinde tarihi beleğeler imha edilmeden ve Bankaların, tapu ,adliye, YÖK, MTA,PTT, vb. kuruluşların  özel  belgeleri müzelerde ayrıca   halka sunulmalıdır.Toplumun belleği olan belgeler görsel kaynaklar olarak   fikir vermekte ve önemle üzerlerinde durulmaktadır.TÜRKSOY ve TİKA gibi kuruluşlar Türk Dünyası belgeliği oluşturulmalı ve  bu alanda yayınlar çıkarılmalı. Kütüphanelerin en önemli kaynakları olarak baş köşede yerlerini almalıdır… …1926’da Türkoloji tarihinin ufkunu çizen I. Bakü Türkoloji Kurultayı, 100 yıl sonra yeniden Bakü’de hayat buluyor.II. Bakü Türkoloji Kurultayı, geçmişin birikimi ışığında Türk dünyasının akademik geleceğine yön verecek ve Türkoloji çalışmalarında yeni ufuklar açacak bilimsel bir buluşma için alanının önde gelen Türkologlarını buluşturuyor Bakü- 26 Şubat – 1 Mart 2026- Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Bilgelerin dediği gibi  kuru söz  söyleme bana eserlerini göster söylemine değer verilmelidir. Söz uçar yazı ve  görsel belgeler kalır.Koç Üniversitesi  Ankara Araştırmaları Dergisi , bilgi ve belgeye  dayalı çok değerli akademik çalışmalar yapmakta…. Görsellerde yer alan “Boşnak mahallesi konut dokusu ve “Ankara’da göçerler” belgeleri en güzel örnekleri oluşturmaktadır Kamu ve özel arşivler devletin ve dünyanın geçmişini  yansıtırlar.Dünya kültür mirası  olarak Sağlam bilgi ve bilinç oluştururlar…  1-Aleksandr Puşkin’in “ Erzurum Yolculuğu-1835 ”  /2-Ahmet Rasim ‘in (1864-1932), “ Şehir Mektupları    / 3-Koç Üniversitesi  Ankara Araştırmaları Dergisi. ( Haziran 2023-sayfa  90)-3