YER VE İNSAN İSİMLERİ Yahya Aksoy İnsanoğlu, yeryüzünde yaratıldığı andan itibaren yaşadığı coğrafyaya yaşamına özgü isimler vermiştir. Zamanla çoğalan ve gelişen insanoğlu,  manevi gücünü artırmak için, inançlarla pekişmiştir. Maddi ve manevi kültür değerleri dediğimiz  oluşumlar birbirini izlemiş, değişip ve gelişerek bu günlere gelinmiştir. Yine bu tür değişimlerle yarınlara gidilecektir. İnsanı ve insanları ele almak ve insan efsanesini çözümlemekle  bazı sonuçlara ulaşabilmekteyiz. Doğan her insana bir ad verilir.  Bu adlar, kimi zaman ataların, kimi zaman da obaların adlarından gelir.  Kabilelerin bu adlar dışında bir de lakapları vardır.  Yörede bir  kimseye rastladığımızda,’Kimlerdensin?’  sorarız.  O da bize ailenin, kabilenin ya da obanın adı ve sanıyla karşılık verir.,Sofulardanım, Battallardanım, Küçük Ömerlerdenim,Yazırlardanım, Çepnilerdenim, Saraçlardanım,Beydilliyim, Kadılardanım vb.’ söylemlerinden sonra dedesinin ve babasının adını da söyler. ‘Saraçların Hüseyin’ in oğluyum’, ya da ‘Döver Köyü’ nden Mehmet Ali Çavuş’ un torunuyum’ gibi… Tüm Türkiye’ de yaygın olan bu söylem çok önemlidir ve de bize halk kültürümüzle ilgili çok önemli ip uçları verir. Osmanlı İmparatorluğu zaman zaman  kendi sınırları içerisinde yaşayan insan ve aşiretlerle ilgili sayımlar yapmıştır. Bu sayımlarda,yerleşimlerdeki aile bireylerinden  erkek olanlar, ailenin lakabıyla birlikte   kayıtlara geçmiştir. Ayrıca sayımlarda hayvanlar,  üretenler, ibadethaneler de belirtilmiştir. Bu sayım ve kayıtlara bugün Osmanlı Arşivleri’ nde ulaşabilmek mümkündür. Kayıtları inceleyenlerin  bu durumu Türkçeleştirerek kitaplaştırmaları günümüz insanının geçmişini bulmasına ve öğrenmesine yardımcı olacaktır. Kayseri ve Maraş gibi illerimizde  bu kayıtlar, Türkçeleştirilerek çıkarılmıştır. Kimi köy ve kasabalarımızın adları da Oğuz-Türkmen boylarından gelir. Bunlara ait bilgilerle çevre insanı ve yeni kuşakları aydınlatmak eğitimcilerin ve kütüphanecilerin önemli uğraş ve işleri olmalıdır. Yer ve insan isimleri üzerinde  değerli çalışmalar da yapılmaktadır. Bir çalışmada Yozgat köy isimleri ili Afyonkarahisar  köy isimleri arasında  büyük benzerlik, dikkat çekmektedir. Tüm Anadolu’ da aynı ismi taşıyan çok sayıda yerleşim yeri bulunmaktadır. Bu da bize yerleşimlerdeki kültürel dağılım yakınlığını, benzer ve aynılığını  açıkça göstermektedir. Köy isimlerinin zaman , zaman ve bilinçsiz bir şekilde değiştirilmesi yanlıştır. Orta Asya ve Uygur Özerk Bölgesi’ nde (Doğu Türkistan )  yaptığımız araştırmada Türkiye7 deki yer ve insan isimleri arasında  çok büyük ve anlamlı  benzeşmeler bulunmaktadır. Dil ve coğrafyada sağlanan bu birlik, ulusal gücün en güçlü kaynağıdır. Kültürel birlik ve dayanışmanın önemli kaynakları olan ve insan isimlerinin halk kültürü açısından da özel ve anlamlı bir değeri bulunmaktadır. Her yer ve insan isminin geçmişe dayalı bir özelliği söz konusudur.bunları bilmeli ve bir yerlere dikkatle not etmeliyiz. Gelecek kuşaklara bırakılacak bu kültürel not , kim olduğumuzu ve kimliğimizi soranlara gösterilecek bir kaynak olacaktır.